XVI Niedziela Zwykła – (Łk 10, 38-42) – 17.07.2016
SŁOWO BOŻE:
W dalszej ich podróży przyszedł do jednej wsi. Tam pewna
niewiasta, imieniem Marta, przyjęła Go do swego domu. Miała ona siostrę,
imieniem Maria, która siadła u nóg Pana i przysłuchiwała się Jego
mowie. Natomiast Marta uwijała się koło rozmaitych posług. Przystąpiła
więc do Niego i rzekła: Panie, czy Ci to obojętne, że moja siostra
zostawiła mnie samą przy usługiwaniu? Powiedz jej, żeby mi pomogła.
A Pan jej odpowiedział: Marto, Marto, troszczysz się i niepokoisz
o wiele, a potrzeba [mało albo] tylko jednego. Maria obrała najlepszą
cząstkę, której nie będzie pozbawiona (Łk 10, 38-42)
.
OBRAZ DO MODLITWY:
Wyobraźmy sobie dom przyjaciół Jezusa. Zwróćmy uwagę na zapracowaną
Martę oraz Marię siedzącą u stóp Jezusa i wsłuchaną w Jego słowo. Jeżeli
mamy osobiste przeżycia związane z pobytem w Betanii, możemy je
„przywołać”.
PROŚBA O OWOC MODLITWY:
Prośmy, abyśmy potrafili nasz trud życia codziennego łączyć z postawą
słuchania, rozeznania, refleksji i modlitwy. Prośmy też o świadomość,
że jedyną wartością, której potrzebujemy jest Jezus Chrystus i módlmy
się, byśmy umieli rozpoznawać zbyteczne troski i chcieli zawsze wybierać
najlepszą cząstkę.
PUNKTY POMOCNE DO MODLITWY:
1. W PODRÓŻY
Fragment Ewangelii, który będzie przedmiotem naszej modlitwy ukazuje
Jezusa w podróży. Św. Łukasz w swojej Ewangelii ukazuje Jezusa w drodze
do Jerozolimy. W czasach Jezusa rabini nie mieli na ogół zwyczaju
wędrowania, lecz osiadali na stałe w jednym miejscu. Ludzie
przychodzili, by słuchać ich nauki i w ten sposób tworzyła się wokół
nich szkoła.
W dzisiejszym wieku – nowoczesnej komunikacji,
podróżowanie może być nawet przyjemnością. Jednak w podróżowaniu Jezusa
był wielki trud. Przede wszystkim trzeba było stawać ciągle w obliczu
nowych sytuacji, wchodzić w różne środowiska, co związane jest z pewną
dozą niepewności. Gdy wchodzimy w nowe środowisko, w nowe otoczenie
zwykle zastanawiamy się: jak nas przyjmą? Jak się odnajdę w nowej
sytuacji? Co mnie tam czeka? Ponadto nie można zakorzenić się w jednym
miejscu. Zaledwie zdąży się zapoznać z ludźmi, znaleźć z niektórymi
wspólny język, trzeba ruszać w nieznane, podejmować nowy trud.
Zastanówmy się w tej modlitwie nad naszym podróżowaniem, naszą drogą.
Czy doświadczam mojego życia na wzór życia pielgrzyma? Czy świadomość
pielgrzymowania jest głęboko wpisana w moim sercu? Czy jestem świadomy
konsekwencji, jak również niebezpieczeństw związanych z misją
pielgrzyma? Czy moje pielgrzymowanie jest integralne i obejmuje również
sfery życia duchowego? Jak wygląda moja dyspozycyjność?
W naszym podróżowaniu ważne są miejsca, w których
możemy się zatrzymać; odpocząć psychicznie i duchowo. Dla Jezusa takim
miejscem była Betania.
Betania była oddalona od Jerozolimy około piętnastu stadiów. Była
to odległość bliska, bo wynosiła zaledwie ok. 3km, ale zarazem daleka,
bo dzieliła ją od Jerozolimy Góra Oliwna. W ten sposób Betania była
zabezpieczona od tłumu i wrzawy stolicy. Położona w pustynnym
krajobrazie i odosobnieniu od ludzi, Betania była dla Jezusa oazą
przyjaźni. Była jednym z tych rzadkich miejsc, gdzie Jezus radował się i
oddychał zawsze świeżą atmosferą życzliwości, gościnności i przyjaźni.
Betania była dla Jezusa również jednym ze źródeł duchowych, do których
Jezus przychodził, by zaczerpnąć siły i odwagi do życia. Św. Jan
przekazał tajemnicę Betanii w jednym zdaniu:
Jezus miłował Martę i jej siostrę i Łazarza (J11, 5). Tych troje ludzi związanych było z Jezusem silną więzią przyjaźni i miłości.
Św. Łukasz podkreśla jednak, że do swego domu
zaprosiła Jezusa kobieta – Marta. Jezus przyjmuje zaproszenie Marty.
Mamy tutaj pewną dozę śmiałości (oczywiście, w stosunku do tamtych
czasów), a także wolności i pokoju w sercu Jezusa. W stylu życia Jezusa,
w stylu apostołowania Jezusa najważniejszy jest bliski, osobisty
kontakt z drugim człowiekiem. Jezus tym samym staje się bliższy tradycji
proroków niż tradycji szkolnej rabinów.
Z tekstu wynika, że Marta odpowiada za funkcjonowanie
domu. Do jej obowiązków należy również troska o gości. Gościnność wśród
patriarchalnego ludu Żydów należała do istotnych cech życia
społecznego. Gościowi należało się zawsze pierwsze miejsce. Stąd
zrozumiały jest wysiłek i troska Marty, aby jak najlepiej uczcić Jezusa
i Jego uczniów.
Kontemplujmy w tej modlitwie trud Marty i gościnność
betańskiego domu. Pytajmy również o naszą gościnność. Czy mój dom jest
otwarty dla Jezusa i dla moich braci? Czy Jezus i nasi bliźni czują się
dobrze w moim domu, w mojej obecności? Czy mogę nazwać siebie
przyjacielem Jezusa?
2. MARTA
Zwróćmy dalej naszą uwagę na dwie siostry. Zastanawiajmy się, która
jest bliższa naszemu sposobowi życia, naszym ideałom i pragnieniom:
Marta czy Maria?
Marta uwijała się koło rozmaitych posług. Marta
troszczy się, by zaspokoić potrzeby cielesne Jezusa. Nic nie jest dla
niej za dużo; daje z siebie wszystko. Służenie jest potrzebą jej serca
(por. J 12, 2).
Spełniając
rozmaite posługi Marta ulega
jednak niebezpieczeństwu aktywizmu. Do jej, zapewne szczerej miłości do
Jezusa, wkradło się w sposób subtelny i niezauważalny przez nią,
szukanie siebie. Obserwując jej trud, wysiłek, nie sposób oprzeć się
wrażeniu, że Marta hołduje ideałowi prężności, sprawności, sukcesu:
wszystko musi się udać, wszystko musi być zrobione na miarę wymagań.
Ideał ten prowadzi Martę do niezrozumienia Jezusa
i siostry. Marta nie rozumie Jezusa. W jej przekonaniu wszystko toczy
się tak, jakby najważniejszym sposobem uhonorowania Gościa był dobry
posiłek.
Jezus przyszedł, by wnieść w dom przyjaciół pokój.
Tymczasem Jego obecność wywołuje u Marty napięcie, podenerwowanie i lęk.
Taki lęk jest zakorzeniony w naszej skłonności do robienia sobie
problemów z rzeczy nieistotnych.
Marta traci głowę z powodu drobnostek, bo nie
rozpoznała właściwie celu wizyty Jezusa. Przypisuje Jezusowi życzenia,
które są odbiciem jej ambicji i pragnień. To z kolei prowadzi ją do
niestosownej reakcji. Zamiast poprosić Marię o pomoc, Marta zaczyna
narzekać i robić wyrzuty Jezusowi:
Panie, czy Ci to obojętne, że moja siostra zostawiła mnie samą przy usługiwaniu?
Marta najpierw postawiła siebie w centrum sytuacji, a
później wyrzuca Jezusowi, że nie dostrzegł jej dobroci i poświęcenia.
Ale nie kończy na tym. Poucza Go, co powinien w związku z tym uczynić:
Powiedz jej, żeby mi pomogła.
W Kanie Galilejskiej Maryja zwraca Jezusowi pokornie uwagę, że brakło
wina i prosi o interwencję, ale nie decyduje, co Jezus powinien uczynić.
Marta upomina Jezusa.
Marta, choć troszczy się o Jezusa, w rzeczywistości
troszczy się również o siebie, o swój własny idealny obraz. Nie rozumie
też Marii. Zabiegana, zapracowana, zajęta wielością, nie może zrozumieć
bierności siostry, nie akceptuje postawy siostry, która wsłuchuje się
w jedno. Być może zarzuca jej lenistwo, obojętność, brak serca.
Zadajmy sobie pytanie, czy postawa Marty nie toruje
sobie drogi w naszym życiu. Czy moim ideałem nie jest sukces, pragnienie
idealnego obrazu siebie, perfekcjonizm? Czy nie projektuję, nie
przenoszę na innych moich potrzeb, pragnień? Czy zwracam uwagę na
oczekiwania drugiego człowieka, a zwłaszcza na to, co ma mi do
powiedzenia? Czy nie próbuję uszczęśliwiać innych na siłę, według moich
wizji i koncepcji szczęścia? Czy w trudzie, który podejmuję dla Jezusa
i bliźnich, nie gubię z oczu ich samych?
3. MARIA
Podczas gdy Marta troszczyła się o posiłek dla Jezusa, Maria siedziała
u nóg Pana i przysłuchiwała się Jego mowie. Maria,
logicznie rzecz biorąc powinna pomóc siostrze przy usługiwaniu.
Tymczasem siedzi spokojnie u stóp Jezusa. W języku biblijnym gest ten ma
znaczenie symboliczne: siedząc u nóg Jezusa Maria uznaje Go za swego
Mistrza. Jezus jako Gość i Mistrz może wiele nauczyć i duchowo ubogacić.
Maria nie narzuca Jezusowi swej woli. Maria ma czas
dla Jezusa, nie spieszy się, nie robi nic, tylko słucha. Pozwala
Jezusowi wypowiedzieć to wszystko, czego On pragnie. Maria zdaje się
całkowicie na Jezusa, jest tak przejęta tym, co mówi Jezus, że wszystko
inne przestaje dla niej istnieć. Codzienność odsuwa się od niej, jej
własne
ja milknie. Cała zamienia się w gotowość i przyjmowanie.
W tym momencie spotkania z Jezusem oddaje Mu to, co najważniejsze:
otwarte i rozumiejące serce.
Ze sceny tej promieniuje spokój, skupienie, oderwanie
od wszystkich rzeczy. Nie ma niczego poza słowem i słuchaniem słowa.
Maria obrała najlepszą cząstkę, której nie będzie pozbawiona. Słowa
Jezusa świadczą, że wybór Marii jest właściwy. Wsłuchiwanie się
w Jezusa jest ważniejsze od pracy dla Niego, od działania dla Niego,
jest zawsze na czasie, nie jest nigdy nie w porę. Największym
pragnieniem Jezusa, Jego misją na ziemi było przekazywanie słowa Ojca.
Maria słuchając tego słowa znalazła się w grupie błogosławionych:
Błogosławieni ci, którzy słuchają słowa Bożego i zachowują je (Łk 11, 28).
W postawie Marii może jednak istnieć pewne subtelne niebezpieczeństwo. Słowa Marty skierowane do Jezusa:
Powiedz jej, żeby mi pomogła, zawierają jądro słuszności. Czy Maria nie kieruje się egoizmem i nie myśli w pierwszym rzędzie o sobie?
Można
zajmując się sprawami duchowymi zaniedbać sprawy zewnętrzne. W naszym
życiu religijnym istnieje niebezpieczeństwo uchylania się od zadań
zewnętrznych pod pozorem głębszego życia duchowego. Sądzi się wtedy, że w
imię rzeczy wyższych jest się zwolnionym od trudu codzienności,
zwyczajności, obowiązków, albo spycha się je na innych lub
zostawia Panu Bogu.
Niejednokrotnie słyszałem w rozmowie skargi
mężów na żony, które biegają na różne spotkania modlitewne, akcje
charytatywne, codzienną mszę św., a przy tym zaniedbują rodziny, dzieci.
Jest to forma ucieczki, która tak naprawdę nie ma nic wspólnego z
głębokim życiem duchowym. W rzeczywistości zaniedbywaniu spraw
zewnętrznych towarzyszy stopniowo osłabienie życia wewnętrznego.
Nasze życie ma zwykle wymiar bardziej aktywny. I stąd
musimy uczyć się słuchania. Czynna służba dla świata czerpie swoje
najżywotniejsze soki z ciszy, modlitwy, kontemplacji i słuchania.
Inaczej staje się egoizmem, czystym aktywizmem albo działalnością
humanitarną i służy zaspokajaniu własnych, nieraz subtelnych potrzeb.
Prośmy w tej modlitwie Jezusa o dar kontemplatywnego słuchania.
4. TROSZCZYSZ SIĘ I NIEPOKOISZ O WIELE
W dalszym ciągu kontemplujmy postawę Jezusa. Zadajmy sobie najpierw
pytanie, jak my reagujemy w podobnej sytuacji? Jak reagujemy na agresję
ze strony poirytowanej osoby? Być może reagujemy agresją, lub próbujemy
usprawiedliwić i dowartościować tę osobę, albo zaczynamy na nią narzekać
i mówić o naszym cierpieniu, itd.
Jezus natomiast nie próbuje usprawiedliwiać ani
racjonalizować postawy Marty, ale zwraca się do niej bezpośrednio,
wprost:
Marto, Marto, troszczysz się i niepokoisz o wiele, a potrzeba tylko jednego.
Nie jest to krytyka codzienności, ani krzątaniny czy trudu Marty.
Jezus krytykuje raczej niepokój, rozproszenie, hałas, wielość i
nadmierną uwagę poświęconą rzeczom drugorzędnym, względnym. Użyte w
tekście greckie słowo (
merimnai) oznacza troski, które zatapiają całkowicie osobę, wtrącają ją w labirynt, sieć, z której nie jest zdolna się wydostać.
Jezus kocha Martę niemniej niż Marię. Ukazuje jej jednak, że w szacie
codzienności, problemów, nieustannego zgiełku jest niewiele czasu, by
zatrzymać się i posłuchać Jezusa – Pana, który obdarza pokojem,
harmonią, pogodą, i może zamazać się to, co najważniejsze. Są w życiu
sytuacje, w których trzeba pozostawić rzeczy dobre, po to, by zająć się
lepszymi.
Jezus używa tutaj dwóch czasowników:
troszczysz się i niepokoisz o wiele. Tych samych słów używa, mówiąc o zadręczaniu się daremnymi troskami:
Potem rzekł do swoich uczniów: Dlatego powiadam wam: Nie troszczcie się
zbytnio o życie, co macie jeść, ani o ciało, czym macie się przyodziać.
Życie bowiem więcej znaczy niż pokarm, a ciało więcej niż odzienie.
Przypatrzcie się krukom: nie sieją ani żną; nie mają piwnic ani
spichrzów, a Bóg je żywi. O ileż ważniejsi jesteście wy niż ptaki! Któż z
was przy całej swej trosce może choćby chwilę dołożyć do wieku swego
życia? Jeśli więc nawet drobnej rzeczy [uczynić] nie możecie, to czemu
zbytnio troszczycie się o inne? Przypatrzcie się liliom, jak rosną: nie
pracują i nie przędą. A powiadam wam: Nawet Salomon w całym swym
przepychu nie był tak ubrany jak jedna z nich. Jeśli więc ziele na polu,
które dziś jest, a jutro do pieca będzie wrzucone, Bóg tak przyodziewa,
o ileż bardziej was, małej wiary! I wy zatem nie pytajcie, co będziecie
jedli i co będziecie pili, i nie bądźcie o to niespokojni! O to
wszystko bowiem zabiegają narody świata, lecz Ojciec wasz wie, że tego
potrzebujecie. Starajcie się raczej o Jego królestwo, a te rzeczy będą
wam dodane (Łk 12, 22-31).
Podejmijmy w tej modlitwie słowa Jezusa:
Troszczysz się i niepokoisz o wiele, a potrzeba tylko jednego. Podobnie
jak Marta troszczymy się i niepokoimy o wiele. Zauważmy w tej medytacji
to wszystko, co jest przedmiotem naszej troski, naszego codziennego
trudu i zabiegania (ludzie, telefony, terminarze zapełnione spotkaniami,
itd.). Zauważmy też cały wewnętrzny nieład, niepokój, dysharmonię, jaka
się z tym wiąże.
I wsłuchajmy się w słowa Jezusa: po co to wszystko? Co tak naprawdę
jest ważne? Czego inni tak naprawdę ode mnie oczekują? Czy mam odwagę,
by powiedzieć
tak autentycznym potrzebom innych i
nie ich pozornym oczekiwaniom? Czy zamiast narzekać na innych, potrafię powiedzieć im prawdę? Jakiej
cząstki mi jeszcze brakuje? Czy naprawdę pragnę wyzwolenia z moich lęków, niepokojów i trosk?
ROZMOWA KOŃCOWA:
Na koniec medytacji usiądźmy, jak Maria u stóp Jezusa w geście
adoracji. Rozmawiajmy z Nim jak z Przyjacielem. Prośmy, by był zawsze
centrum naszego słuchania i działania.
Opracował: Stanisław Biel SJ
